นับเป็นคดีประวัติศาสตร์และบรรทัดฐานสำคัญในพื้นที่ชายแดนใต้ เมื่อศาลพลเรือนมีคำพิพากษาถึงที่สุด สั่งจำคุกเจ้าหน้าที่ทหารเกิน 10 ปี จากกรณีปฏิบัติการที่นำไปสู่การเสียชีวิตของพลเรือน

สรุปคำพิพากษาศาลฎีกา (17 มิถุนายน 2569)

ศาลจังหวัดนราธิวาสได้อ่านคำพิพากษาศาลฎีกาในคดีอาญาหมายเลขแดงที่ อ157/2567 (คดีเขาตะเว) โดยมีมติ ยืนตามคำพิพากษาศาลอุทธรณ์ภาค 9 ดังนี้:

• จำเลยที่ 1 (เจ้าหน้าที่ทหารยศสิบโท): มีความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยเจตนา พิพากษาลงโทษ จำคุก 10 ปี 8 เดือน

• จำเลยที่ 2 (อาสาสมัครทหารพราน): พิพากษา ยกฟ้อง

(ย้อนรอยคำตัดสินก่อนหน้า):

• ศาลชั้นต้น: พิพากษาว่ากระทำการโดยประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย จำคุก 6 ปี ลดโทษเหลือ 4 ปี

• ศาลอุทธรณ์ภาค 9: พิพากษาว่ามีความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยเจตนา จำคุก 16 ปี ลดโทษเหลือ 10 ปี

ย้อนรอยเหตุการณ์สลด “เขาตะเว”

คดีนี้เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2562 เมื่อชาวบ้าน 3 คน ประกอบด้วย:

1. นายบูดีมัน มะลี

2. นายมะนาเซ สะมะแอ

3. นายฮาฟิซี มะดาโอะ

ได้เดินทางขึ้นไปหาของป่า ตัดไม้ และหาน้ำผึ้งบนเทือกเขาตะเว ต.บองอ อ.ระแงะ จ.นราธิวาส ซึ่งเป็นพื้นที่ทำมาหากินปกติของชุมชน ทว่ากลับถูกชุดลาดตระเวนของเจ้าหน้าที่ทหารพรานที่ 45 ใช้อาวุธปืนยิงจนเสียชีวิตทั้ง 3 ราย

การต่อสู้เพื่อทวงคืนความยุติธรรม (6 ปี 6 เดือน)

• ปี 2564: ผ่านกระบวนการไต่สวนการตาย โดยญาติผู้เสียชีวิตได้แต่งตั้งทนายความจาก มูลนิธิผสานวัฒนธรรม (CrCF) และ มูลนิธิศูนย์ทนายความมุสลิม เข้ามาช่วยเหลือเพื่อพิสูจน์ความจริง

• ปี 2566: พนักงานอัยการจังหวัดนราธิวาสยื่นฟ้องเป็นคดีอาญา โดยญาติผู้ตายเข้าร่วมเป็นโจทก์

• ปี 2569: คดีถึงที่สุดในชั้นศาลฎีกา รวมระยะเวลาการต่อสู้ในชั้นศาลยาวนานถึง 6 ปี 6 เดือน

ทำไมคดีนี้ถึงสำคัญและเป็น “บรรทัดฐานใหม่”?

คดีนี้ถือเป็น “คดีแรก” ที่มีการสั่งฟ้องเจ้าหน้าที่ทหารที่ศาลพลเรือน และมีคำสั่งลงโทษจำคุกถึง 10 ปี ในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนใต้

พื้นที่ดังกล่าวอยู่ภายใต้กฎหมายพิเศษที่ให้อำนาจเจ้าหน้าที่อย่างกว้างขวาง ทำให้ที่ผ่านมามักมีข้ออ้างเรื่องการ “ยิงเพื่อป้องกันตัว” และยากต่อการนำคดีขึ้นสู่กระบวนการตรวจสอบของศาล คดีนี้จึงเป็นหมุดหมายสำคัญที่ย้ำเตือนว่า เจ้าหน้าที่รัฐต้องปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด และเคารพสิทธิ เสรีภาพ รวมถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียมกัน

ก้าวต่อไป: การฟ้องร้องทางแพ่ง

หลังจากคดีอาญาถึงที่สุด ญาติของผู้เสียชีวิต (ในฐานะผู้เสียหายจากการทำละเมิดของเจ้าหน้าที่) ยังคงมีสิทธิเดินหน้าฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายทางแพ่ง โดยจะทำการฟ้อง หน่วยงานต้นสังกัด (กองทัพบก) ตาม พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 ต่อไป